Skręcenie stawu skokowego
Skręcenie stawu skokowego to jeden z najczęstszych urazów w obrębie kończyny dolnej. Wielu z nas doświadczyło go nawet na własnej skórze. Kontuzja może powstać nie tylko w czasie uprawiania sportu, ale także przy zwykłych codziennych czynnościach. W dzisiejszym poście dowiecie się o mechanizmie powstawania urazu oraz postępowaniu po skręceniu stawu skokowego.
Anatomia stawu skokowego
Sama skomplikowana budowa stawu skokowego jest czynnikiem sprzyjającym częstym kontuzjom i przeciążeniom.
Staw skokowy składa się z:
- Stawu skokowego górnego – połączenie kości podudzia z bloczkiem kości skokowej
- Stawu skokowego dolnego – połączenie kości skokowej z kością piętową i łódkowatą
- Więzozrostu piszczelowo-strzałkowego
- Więzadła trójgraniastego (po przyśrodkowej stronie)
- Więzadła strzałkowo-skokowego przedniego (po bocznej stronie)
- Więzadła strzałkowo-piętowego
- Więzadła strzałkowo-skokowego tylnego.
Mechanizm urazu stawu skokowego
Skręcenie stawu skokowego jest to spontaniczny uraz, którego istotą jest przekroczenie fizjologicznego zakresu ruchu w stawie, na skutek czego dochodzić może do uszkodzenia torebki stawowej, więzadeł, chrząstki stawowej, a niekiedy także do uszkodzenia fragmentów kostnych.
W ponad 90% przypadkach jest to uraz supinacyjny (inwersyjny), czyli w wyniku nadmiernego odwrócenia stopy. Bardzo często dochodzi do niego podczas biegu, skoku, szybkiego marszu w wyniku złego ustawienia stopy, w mechanizmie przywiedzeniowo-odwróceniowym (oparcie stopy o zewnętrzną krawędź). Dodatkowym czynnikiem jest nierówne podłoże.
Do urazu ewersyjnego dochodzi w wyniku nadmiernego nawrócenia stopy. Najczęściej podczas urazu bezpośredniego, uderzenia w przyśrodkową stronę stopy, w mechanizmie odwiedzeniowo-nawróceniowym.
W zależności od rodzaju uszkodzenia aparatu stawowego wyróżnia się 4 stopie skręcenia:
I° Naciągnięcie torebki stawowej i więzadeł – lekki ból, może wystąpić niewielki obrzęk, lekka lub brak cech niestabilności, sztywność oraz trudność w poruszaniu.

II° Rozwłóknienie torebki stawowej – średni lub mocny ból, łatwo zauważalny obrzęk i wylew podskórny, charakterystyczna jest bolesność uciskowa, występują spore trudności z chodzeniem i wspięciem na palce, zalecane unieruchomienia na ok. 3 tygodnie.
III° Rozerwanie torebki stawowej i więzadeł – masywny obrzęk i krwiak, duża bolesność i ograniczenie ruchu, testy na niestabilność dodatnie, w badaniu obrazowym widoczne rozerwanie więzadeł, unieruchomienie na ok. 4-6 tygodni.
IV° Oderwanie więzadeł z fragmentem kostnym – złamanie awulsyjne, wymagające zabiegu operacyjnego.

Postępowanie po skręceniu stawu skokowego
W celu dokładnej diagnostyki zaleca się badania obrazowe takie jak RTG, USG czy rezonans magnetyczny.
Zasada RICE przy skręceniu stawu skokowego
W pierwszych godzinach i dniach po skręceniu stawu skokowego pomocne jest zastosowanie zasady RICE, która ma na celu zmniejszenie bólu i obrzęku oraz ochronę uszkodzonych tkanek:
- R – Rest (odpoczynek)
Ogranicz obciążanie uszkodzonej kończyny. Nie oznacza to całkowitego unieruchomienia, ale unikanie ruchów, które nasilają ból. - I – Ice (chłodzenie)
Stosuj zimne okłady przez 10–15 minut, kilka razy dziennie. Pomaga to zmniejszyć obrzęk i dolegliwości bólowe. Pamiętaj, aby nie przykładać lodu bezpośrednio do skóry. - C – Compression (ucisk)
Zastosowanie elastycznego bandaża lub stabilizatora pomaga ograniczyć obrzęk i daje poczucie stabilizacji stawu. - E – Elevation (uniesienie)
Trzymaj kończynę uniesioną powyżej poziomu serca, szczególnie w pierwszych dniach po urazie. Ułatwia to odpływ krwi i limfy, zmniejszając obrzęk.
Leczenie – gdzie udać się ze skręceniem?
Na wizytę do fizjoterapeuty należy zgłosić się już we wczesnym etapie. Rehabilitacja zależy od typu oraz stopnia uszkodzenia kompleksu torebkowo-więzadłowego. Swoje działania kieruje na zmniejszenie bólu, obrzęku, poprawę ruchomości, siły i stabilności stawu oraz zabezpieczenie przed powtórnymi uszkodzeniami. W tym celu wykorzystuje się takie metody jak: drenaż limfatyczny, terapia manualna, terapia tkanek miękkich, kinesio-taping, pinoterapię, suche igłowanie, zabiegi z wykorzystaniem IndibaActiv. Bardzo istotną rolę odgrywają odpowiednie ćwiczenia, mające na celu przywrócenie funkcji stawu oraz zapobieganie kolejnym urazom poprzez poprawę stabilizacji i propriocepcji. Stopień trudności ćwiczeń dobierany jest indywidualnie i ulega stopniowej progresji w zależności od etapu rehabilitacji.
Bibliografia:
Martin R.L., Davenport T.E., Fraser J.J., Sawdon-Bea J., Carcia C.R., Carroll L.A., Kivlan B.R., Carreira D. Ankle Stability and Movement Coordination Impairments: Lateral Ankle Ligament Sprains Revision 2021. J Orthop Sports Phys Ther. 2021;51(4):CPG1–CPG80. DOI: 10.2519/jospt.2021.0302. https://www.jospt.org/doi/10.2519/jospt.2021.0302